Thuiswerken: leidt dat tot meer werkstress?

Thuiswerken is natuurlijk geen nieuw fenomeen. Een groot deel van de Nederlandse werknemers doet het al jaren. Maar nooit eerder werkten zoveel mensen thuis. Wat doet dat met het welzijn van werknemers? Hoe organiseer je het werk en wat betekent dit voor leidinggevenden? TNO deed er onderzoek naar ter gelegenheid van de ‘Week van de Werkstress’.

In 2019 – de tijd van het ‘gewone normaal’ – werkte 37% procent van de werknemers in Nederland (ook) thuis. Medio 2020, zo’n drie maanden na de oproep van het kabinet om thuis te werken, is dit opgelopen naar 45% (NEA-COVID-19, zie onderaan deze pagina). 65% daarvan werkt volledig thuis en 35% verdeelt de tijd tussen thuis en kantoor. Naast de hoeveelheid mensen die thuiswerkt, is er een ander belangrijk verschil. Het gemiddeld aantal uren dat men thuis werkt is gestegen van zes uur per week in 2019 naar 29 uur medio 2020. Hoe gaan werknemers daarmee om? Zorgt het voor stress, of juist rust? En lukt het om de werk-privébalans te bewaren?

Wat is het effect op de werkdruk?

Het effect op de werkdruk lijkt minimaal. De NEA-COVID-19-studie laat wel zien dat, drie maanden na de start van de maatregelen, het aantal overuren verdubbelde van 3,3 uur per week in 2019 naar 7,1 uur per week in 2020. De taakeisen lagen echter lager dan voor de uitbraak van het coronavirus. Ruim 39% van de werknemers die thuiswerkte gaf eind 2019 aan hoge taakeisen te hebben, medio 2020 was dat gedaald tot 33%. Bovendien hebben werknemers die thuiswerken over het algemeen een hogere autonomie dan gemiddeld.

De autonomie nam wel iets af: van gemiddeld 80% hoge autonomie in 2019 naar 77% tijdens de NEA-COVID-19-meting. Het algemene beeld is dan ook dat de werkdruk (de combinatie van hoge taakeisen en een lage autonomie) stabiel bleef op iets meer dan 10%. Het aandeel thuiswerkers met burn-outklachten bleef stabiel op 17%. “Een werkgever of leidinggevende kan veel druk wegnemen door begrip te tonen.”

En wat doet het met het stresslevel?

In de eerste drie maanden van de coronacrisis lijken er flinke verschillen te zijn in de ervaren stresslevels, zo blijkt uit het onderzoek ‘Werken tijdens de Coronacrisis’ . De ene werknemer geniet van de extra tijd die is ontstaan – met name doordat de reistijd wegviel – en gaat na een ochtendwandeling rustig met een kop koffie aan het werk. De andere werknemer ligt ’s nachts wakker, omdat hij niet weet hoe hij zijn veeleisende baas tevreden kan stellen en het gezin ondertussen ook nog kan laten draaien.

Met name toen de scholen gesloten waren en werknemers jongleerden tussen werk en het begeleiden van de kinderen, zorgde dit voor hoge stresslevels. Zorgtaken hebben een duidelijke weerslag op het energieniveau van ouders. Deelnemers met zorgtaken die meededen aan het onderzoek geven aan dat het moeite kost om werk- en privéverplichtingen te combineren. Bovendien blijken de contacten van de kinderen ook een extra zorg: deelnemers met kinderen maken zich meer zorgen over de kans om door anderen besmet te raken dan de deelnemers zonder kinderen.

Ook uit NEA-COVID-19 blijkt dat het effect op de werk-privébalans minder gunstig is voor thuiswerkende ouders met kinderen. “Goede afstemming binnen het gezin is hiervoor van belang. Een werkgever of leidinggevende kan veel druk wegnemen door begrip te tonen. Het vertrouwen dat je medewerkers nu geeft en het begrip dat je nu toont, zullen zich op langere termijn uitbetalen in minder stress en een hogere betrokkenheid”, aldus de onderzoekers, volgens wie mensen met zorgtaken aangeven dat het moeite kost om werk- en privéverplichtingen te combineren

Vertrouwen of controle?

Thuiswerken vraagt natuurlijk ook om een grote aanpassing van leidinggevenden. Om op een prettige manier te kunnen werken is volgens de onderzoekers duidelijke informatie over wat er wordt verwacht essentieel. “Goede communicatie is ontzettend belangrijk. Daarbij zijn drie  punten van belang: stuur op resultaten, ga na of de opdrachten duidelijk zijn en check de haalbaarheid. Je hoeft als werkgever niet je medewerkers te controleren. Helaas blijkt uit het onderzoek dat een deel van de deelnemers een gebrek aan vertrouwen van hun leidinggevende ervaart. Als leidinggevende steun je medewerkers vooral door duidelijk te maken dat je vertrouwen hebt in hun vaardigheden, deskundigheid en betrokkenheid.”

Wat is de stand van zaken na de eerste coronagolf? Wat is het effect van thuiswerken op de (geestelijke) gezondheid van medewerkers? Bekijk de factsheet. De verwachting is dat de combinatie tussen thuis en af en toe op kantoor werken zal blijven bestaan, ook als de coronacrisis is beslecht.