IFV presenteert na onderzoek naar rookverspreiding lessen en aanbevelingen voor ‘Brandveilig leven’

In september verscheen het hoofdrapport met de resultaten van het praktijkonderzoek naar rookverspreiding in een woongebouw met inpandige gangen. Wat betekenen deze resultaten voor brandveilig leven en dus voor adviseurs brandveilig leven bij de brandweer? In opdracht van Brandweer Nederland, in samenwerking met Brand Veilig Leven Nederland en de Nederlandse Brandwondenstichting, heeft de Brandweeracademie van het IFV de belangrijkste inzichten en lessen op een rij gezet en doet het een aantal aanbevelingen. 

De lessen zijn geformuleerd aan de hand van zeven thema’s: meubilair en matrassen; rookmelders; watermistinstallatie; het sluiten van deuren; koolmonoxide; ouderen en kwetsbaren; (niet) vluchten. Per thema wordt kort ingegaan op de bestaande kennis over dit thema, de kennis die hieraan kan worden toegevoegd op basis van het rookverspreidingsonderzoek in Oudewater en het mogelijke belang hiervan voor brandveilig leven. 

Belangrijkste aanbevelingen

De belangrijkste aanbevelingen voor brandveilig leven zijn:

  • Een brand in een bank met synthetische schuimvulling bij één bewoner heeft gevolgen voor andere bewoners in dat woongebouw, vanwege de verspreiding van rook en koolmonoxide.
  • Vluchtwegen kunnen worden belemmerd door rook. Rook en koolmonoxide kunnen doordringen in andere appartementen. Dit is extra relevant voor bewoners met een verhoogde kwetsbaarheid.
  • Vluchten bij brand blijft het uitgangspunt, maar het is belangrijk te beseffen dat veilig vluchten soms niet mogelijk is vanwege de rookverspreiding. Het is belangrijk dat bewoners voor die situaties een handelingsperspectief krijgen.
  • Individuele maatregelen kunnen de veiligheid van alle bewoners verhogen. Daarom moet brandveiligheid in een woongebouw worden gezien als een collectieve verantwoordelijkheid.
  • Hoewel sommige maatregelen op zichzelf behoorlijk effectief zijn, is alleen een combinatie van maatregelen voldoende om de veiligheid voor alle bewoners (ook de meest kwetsbare) te garanderen.
  • Het sluiten van deuren in combinatie met het beperken van synthetisch materiaal in meubilair of in combinatie met een werkende brandblusinstallatie blijkt de meest effectieve maatregel te zijn.

Conclusies per thema

Meubilair en matrassen:  Door de aanwezigheid van synthetisch schuim produceren gestoffeerde meubilair en de gangbare matrassen zeer veel rook wanneer zij in brand raken. Het blijft daarom van belang om brandveilig gedrag te stimuleren en mensen te wijzen op de risico’s van bijvoorbeeld roken in bed of het opladen van een telefoon die op een bed of bekleed meubilair ligt.

Rookmelders : Een snelle ontdekking van brand is en blijft cruciaal en rookmelders spelen daarin een belangrijke rol. Hoe sneller een brand ontdekt wordt, hoe meer tijd er is voor het uitvoeren van de juiste acties (blussen, huisgenoten in veiligheid brengen, vluchten, de brandweer alarmeren, overige bewoners waarschuwen). Het devies blijft echter vooralsnog: vluchten als het mogelijk is.

 Watermistinstallatie: Bij de experimenten van de Brandweeracademie bleek dat de mobiele watermistinstallatie een behoorlijk groot verschil kan maken in de intensiteit van de brand en daarmee in de rookverspreiding. Hierdoor namen de vluchtmogelijkheid en de overleefbaarheid voor bewoners van het woongebouw aanzienlijk toe. De effectiviteit van de watermistinstallatie is echter wel gekoppeld aan het sluiten van de deur van het appartement.

 Sluiten van de deur: Het onderzoek uit 2019 heeft dit aangevuld met het inzicht dat het bij brand in een woongebouw met inpandige gangen essentieel is dat de voordeur van de betreffende woning naar de gang na ontvluchting zo snel mogelijk weer gesloten wordt. Hiermee wordt in belangrijke mate een verdere verspreiding van rook naar de gang voorkomen, zodat deze beschikbaar blijft voor de overige bewoners om als vluchtweg te gebruiken. Ook wordt hiermee de rookverspreiding naar de overige appartementen beperkt, waardoor de overige bewoners langer veilig in hun eigen woning kunnen blijven.

 Koolstofmonoxide: Wat minder algemeen bekend is, is dat met name synthetisch meubilair bij brand zorgt voor het vrijkomen van grote hoeveelheden CO en dat deze CO zich buiten het betreffende appartement door het woongebouw kan verspreiden naar inpandige gangen en andere appartementen. CO kan daarbij verder komen en zich anders verspreiden dan de zichtbare rook..

Ouderen en kwetsbaren:. De experimenten in Oudewater hebben laten zien dat brand in een woongebouw waar ouderen en (andere) kwetsbare mensen wonen, extra risico’s met zich meebrengt. Ook laten de experimenten zien dat het nemen van maatregelen de veiligheid van een gemiddelde bewonerspopulatie kan verbeteren, maar dat deze verbetering niet altijd voldoende is voor (zeer) kwetsbare mensen. Bij kwetsbare groepen kunnen de vluchtmogelijkheden en overleefbaarheid alleen verhoogd worden door een combinatie van bron- en effectmaatregelen.

 (Niet) vluchten:  Veilig vluchten is ook nog steeds het uitgangspunt van de Nederlandse brandveiligheidsregelgeving. De experimenten hebben echter aangetoond dat een inpandige gang binnen korte tijd zozeer gevuld kan zijn met rook en dat er zulke hoge concentraties CO kunnen hangen, dat veilig vluchten uitgesloten is. In dat geval blijft er geen andere optie over dan in het eigen appartement te blijven. Het is daarbij van belang om een plek in de woning op te zoeken die zoveel mogelijk gevrijwaard is van rook en waar zoveel mogelijk verse lucht aanwezig is. Een balkon kan in veel gevallen een geschikte plek zijn..

Integrale conclusies

De experimenten die de Brandweeracademie gedaan heeft ten behoeve van kennisontwikkeling op het gebied van rookverspreiding, hebben nogmaals bevestigd dat een relatief kleine brand in modern meubilair met een synthetische schuimvulling in zeer korte tijd tot een enorme rookproductie en rookverspreiding leidt. Wat experimenten hieraan hebben toegevoegd, is dat deze rookproductie niet alleen een gevaar vormt voor de bewoners van de woning waar de brand woedt, maar ook voor de bewoners van andere appartementen in hetzelfde woongebouw. Zowel de zichtbare rook als de onzichtbare rookgassen blijken zich tamelijk onvoorspelbaar en grillig via allerlei routes door het pand te verspreiden, waarbij niet alleen in de gangen maar ook in andere appartementen levensgevaarlijke concentraties kunnen ontstaan.

.

​Brandweer Nederland: waardevol rapport Carolien Angevaren, portefeuillehouder vakraad Brandveiligheid van Brandweer Nederland over de uitgave: “Dit waardevolle rapport is een prachtige stap op het gebied van kennisontwikkeling bij brand- en rookbestrijding. De aanbevelingen gaan verder verwerkt worden in het voorlichtingsmateriaal en worden waar mogelijk vertaald naar handelingsperspectieven.” 

Download Brandveilig leven en de ‘lessen’ van het rookverspreidingsonderzoek

Brandveilig leven en de ‘lessen’ van het rookverspreidingsonderzoek​