2024: Een jaar van politieke onrust en economische onzekerheid

Het jaar 2024 wordt een jaar van grote politieke onrust en economische instabiliteit. Terwijl landen die 60% van het mondiale BBP vertegenwoordigen naar de stembus gaan, nemen regeringen, bedrijven en huishoudens een afwachtende houding aan waardoor cruciale economische beslissingen waarschijnlijk worden uitgesteld. Deze verhoogde onzekerheid lijkt acuut in landen als China, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. In hun onlangs gepubliceerde Economic Outlook 2023-25 waarschuwt Allianz Research dat dergelijke onzekerheid als een negatieve aanbodschok kan werken, waardoor de prijzen kunnen stijgen en de productie, investeringen en consumptie kunnen dalen.

Historische gegevens suggereren een opmerkelijk verband tussen toegenomen onzekerheid over het fiscale beleid en een aanzienlijke daling van de economie, wat de e gevolgen van politieke besluiteloosheid benadrukt. Dit wordt nog verergerd door de opkomst van het populisme.  Op dit moment staat meer dan een kwart van de landen in de wereld onder populistisch leiderschap, een bestuursstijl die gekoppeld is aan een 10% lager BBP per hoofd van de bevolking over een periode van 15 jaar in vergelijking met niet-populistische landen. Populistische regimes worden ook vaak geassocieerd met een verminderde onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, minder goede verkiezingen, minder persvrijheid en een ongunstig klimaat voor innovatie.

In Europa is de situatie precair. Inflatie- en immigratieproblemen hebben het rechts-populisme aangewakkerd, waardoor bezorgdheid is ontstaan over de samenstelling van het komende Europees Parlement. De vrees bestaat dat het zal neigen naar anti-milieu- en anti-immigratiestandpunten, waardoor belangrijke vooruitgang op gebieden als institutionele hervormingen en energiezekerheid mogelijk wordt belemmerd.

Zachte landing in de VS, aanmodderen in de eurozone

De VS liggen op koers voor een ‘zachte landing’, ondanks economische tegenwind. De economie, die in 2023 met 2,4% groeide, zal naar verwachting blijven groeien, zij het in een lager tempo. Sterke balansen van huishoudens en bedrijven hebben een solide basis gelegd, ondersteund door financiële manoeuvres zoals het verlengen van de looptijd van schulden en het vastzetten van lage rentetarieven voorafgaand aan de monetaire verkrapping door de Fed. Sommige segmenten hebben echter te lijden onder de hoge rente, met een stijging van het aantal wanbetalingen op consumentenleningen en een merkbare vertraging van de cyclische aanwervingen.

De eurozone worstelt daarentegen met een groei van bijna nul en zal naar verwachting kort in een technische recessie terechtkomen. Allianz Research is echter voorzichtig optimistisch over een herstel in de tweede helft van 2024. Een versoepeling van het monetaire beleid en een afnemende druk van de energiecrisis zullen dit naar verwachting ondersteunen. Inflatieverlagingen en verwachte loonstijgingen kunnen de consumentenbestedingen doen opleven, waardoor de economische bedrijvigheid op het hele continent kan aantrekken.

Beide regio’s worden echter met aanzienlijke risico’s geconfronteerd. Het herstel in de eurozone is broos, met potentiële bedreigingen zoals een diepere recessie, een onrustige commerciële vastgoedmarkt en geopolitieke spanningen. Ook de Amerikaanse economie kan worden gedestabiliseerd door externe schokken. Terwijl de wereldeconomie zich blijft herstellen van de recente gezondheids- en energiecrises, onderstrepen deze onzekerheden het delicate evenwicht van het economische herstelproces.

Wereldwijde desinflatie kan aanzetten tot beleidsverandering bij centrale banken

De wereldeconomie heeft te maken met een opmerkelijke daling van de inflatie als gevolg van de versoepeling van de toeleveringsketen en de dalende grondstoffenprijzen. In de VS is de kerninflatie sinds september genormaliseerd en in de eurozone is sprake van een snelle daling.

Hoewel centrale banken een havikistische houding blijven aannemen om te voorkomen dat ze twee keer gepakt worden door inflatie verkeerd aan te kondigen, zouden ze in de zomer van 2024 kunnen beginnen met het versoepelen van het monetaire beleid om een evenwicht te vinden tussen economische groei en inflatiebeheersing. De Bank of England, de Europese Centrale Bank en de Federal Reserve staan klaar om bescheiden renteverlagingen door te voeren, als gevolg van een strategie om inflatierisico’s niet te onderschatten. Deze verschuiving zou een kritiek moment markeren in het wereldwijde economische herstelproces

Wereldhandel zet in op bescheiden herstel

Wereldwijd zal de handel naar verwachting een bescheiden herstel laten zien, aangevoerd door de Europese en Aziatische economieën. In 2023 is het handelsvolume met ongeveer 0,4% j-o-j gekrompen. De daling was voornamelijk te wijten aan het trage economische momentum in Europa en een aanhoudende energiecrisis die de productiesector beïnvloedde. Zuid-Amerika daarentegen kende een onverwachte groei van de export.

Voor 2024 wordt een bescheiden toename van 3% van het wereldwijde handelsvolume verwacht. Europa zal naar verwachting herstellen van de recessie in de handel, met een aanzienlijke bijdrage van Azië. Kritische Europese landen zoals Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland zullen naar verwachting een aanzienlijke stijging van de export zien, waardoor de wereldhandel collectief wordt ondersteund, ook al betekenen deze stijgingen geen enorme stimulans voor hun binnenlandse economieën.

De economische situatie in China blijft echter complex. Het land kampt met een neergang in de vastgoedsector en een historisch laag vertrouwen, wat gevolgen heeft voor de consumentenbestedingen. Ondanks het herstel van de exportwaarden en -volumes is de duurzaamheid van deze groei twijfelachtig door prijsverlagingen bij exporteurs en afnemende bedrijfsmarges. De Chinese bbp-groei wordt geraamd op 4,6% in 2024 en 4,2% in 2025, met voorzichtige vooruitzichten voor de duurzaamheid van de sterke export.

Bedrijven passen zich aan rentetarieven aan, grotere bedrijven handhaven stabiliteit

Bedrijven hebben zich aangepast aan de omgeving met hoge rentes, waarbij grotere bedrijven het beter doen dan kleinere. De bouw-, vastgoed-, duurzame-energie- en nutssector staan echter voor grote uitdagingen als gevolg van de hoge leverage en aanzienlijke waardedalingen van activa, met name in kantoor- en windactiva.

Hoewel Allianz Research geen risico van wijdverspreide wanbetalingen voorziet, zullen zwakkere bedrijven met een hoge leverage en een grote afhankelijkheid van externe financiering voor activiteiten en investeringen in 2024 steeds meer problemen ondervinden.